جراحی های مرتبط با بیماری های مادرزادی کلیه و حالب
جراحیهای مرتبط با بیماریهای مادرزادی کلیه و حالب، مانند تنگی محل اتصال کلیه به حالب (UPJO – Uretero-Pelvic Junction Obstruction) و یا تنگی محل اتصال حالب به مثانه (UVJO – Uretero-Vesical Junction Obstruction) برای اصلاح انسدادها و بهبود جریان ادرار از کلیهها به مثانه انجام میشود. این اختلالات مادرزادی میتوانند باعث آسیب به کلیهها، درد، عفونت و اختلال در عملکرد هر کدام از کلیه ها شوند.
دلایل انجام جراحی اصلاح تنگی حالب به کلیه و یا مثانه:
- انسداد جریان ادرار: که منجر به تجمع ادرار در کلیه و اتساع آن (هیدرونفروز) میشود و در صورت عدم اصلاح، در طولانی مدت می تواند منجر به نارسایی کلیه شود.
- درد شدید در پهلو: بهویژه پس از نوشیدن مایعات زیاد یا مصرف الکل
- عفونتهای مکرر دستگاه ادراری: به دلیل انسداد و تجمع ادرار
روشهای جراحی برای UPJO :
پیلوپلاستی (Pyeloplasty)
در این شیوه جراحی، قسمت تنگشده در محل اتصال حالب به کلیه برداشته شده و سپس اتصال مجدد حالب به لگنچه کلیه برقرار میگردد. این جراحی به روش لاپاراسکوپی یا باز قابل انجام است که امروزه در اکثریت موارد به صورت لاپاراسکوپیک انجام شده و جراحی باز در موارد معدود انجام میشود.
مزایا: بهبود جریان ادرار، کاهش فشار در کلیه و پیشگیری از آسیب طولانیمدت.
معایب: دوره نقاهت طولانی تر در جراحی باز، و نیاز به بیهوشی عمومی.
( تصاویر استفاده شده بر گرفته از اینترنت می باشد)
جراحی اندوسکوپیک یا بالون دیلاتاسیون:
در این شیوه جراحی، با استفاده از یک بالون یا از طریق استفاده از ابزارهای اندوسکوپیک و لیزر، محل تنگشده حالب برش داده شده و مجرا گشاد میگردد.
مزایا: کمتر تهاجمی بودن نسبت به پیلوپلاستی، زمان بهبودی کوتاهتر
معایب: احتمال عود تنگی و نیاز به تکرار درمان
تصویر بالون در سمت راست و نمای تنگی و باز کردن با استفاده از بالن در سمت چپ
تصویر اول بالون و تصویر دوم نمای تنگی و باز کردن با استفاده از بالن
تصویر یورتروسکوپی حالب در سمت چپ و نمای بعد از لیزر تنگی حالب در سمت راست
تصویر اول نمای بعد از لیزر تنگی حالب و تصویر دوم یورتروسکوپی حالب
جراحی ترمیم UVJO
⦁ روش اصلاح و ترمیم محل تنگشده حالب در محل اتصال به مثانه، گاهی با اتصال مجدد حالب به مثانه (Ureteral Reimplantation) که این شیوه به طریق باز و یا لاپاراسکوپیک انجام می شود.
مزایا: بهبود عملکرد کلیه و کاهش عفونتها.
معایب: نیاز به بیهوشی عمومی و بستری شدن.
⦁ جراحی اندوسکوپیک یا بالون دیلاتاسیون:
در این شیوه جراحی، با استفاده از یک بالون یا از طریق استفاده از ابزارهای اندوسکوپیک و لیزر، محل تنگشده حالب برش داده شده و مجرا گشاد میگردد.
مزایا: کمتر تهاجمی بودن نسبت به جراحی باز، زمان بهبودی کوتاهتر
معایب: احتمال عود تنگی و نیاز به تکرار درمان
بعد از اتمام جراحی در تمامی شیوه های جراحی تنگی حالب، در اکثریت موارد، استنت حالب گذاشته می شود که به صورت موقت می باشد و بایستی بعد از چند هفته بیمار جهت خروج آن مراجعه نماید.
عوارض احتمالی جراحی ترمیم تنگی حالب:
- خونریزی و عفونت در محل جراحی.
- عود انسداد که ممکن است نیاز به درمان مجدد داشته باشد.
- آسیب به اعصاب یا عروق خونی نادر بوده ولی امکان بروز آن وجود دارد.
- نشت ادرار: از محل ترمیمشده که ممکن است نیاز به درمان ثانویه داشته باشد.
آمادگی قبل از جراحی:
- آزمایشهای قبل از عمل: شامل آزمایش خون، تصویربرداری مانند سونوگرافی، سیتی اسکن یا اسکن رادیونوکلئید برای بررسی عملکرد و ساختار کلیهها.
- قطع داروهای خاص: مانند داروهای رقیقکننده خون که ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند.
- ناشتا بودن: حداقل ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل.
- مشاوره های قبل از جراحی با توجه به سن و یا بیماری های زمینه ای
مراقبتهای بعد از جراحی:
- استراحت کافی برای چند روز تا چند هفته بسته به نوع جراحی.
- کنترل درد: با داروهای مسکن تجویز شده.
- مصرف مایعات: برای کمک به بهبود عملکرد کلیه و کاهش خطر عفونت.
- پیگیری های منظم با پزشک معالج برای بررسی وضعیت بهبودی و رفع هرگونه مشکلی که ممکن است پیش بیاید.
توصیههای کلی به بیمار:
- استراحت کافی برای چند روز تا چند هفته بسته به نوع جراحی.
- رعایت رژیم غذایی سالم: برای حفظ عملکرد کلیه.
- پرهیز از سیگار و الکل: که میتوانند به بهبود زخمها آسیب بزنند.
- پیگیری منظم: برای بررسی عملکرد کلیه و جلوگیری از عود مشکلات.