جراحی بزرگی خوش خیم پروستات شامل جراحی برداشتن بافت پروستات از طریق مجرا (TURP) یا به شیوه جراحی باز ( پروستاتکتومی باز)
جراحی برداشتن آدنوم بافت پروستات به منظور درمان بزرگی پروستات (هایپرپلازی خوشخیم پروستات) انجام میشود. این جراحی به دو روش اصلی انجام میشود: از طریق مجرا (TURP) و یا به شیوه باز (پروستاتکتومی باز). انتخاب روش جراحی بستگی به اندازه پروستات، وضعیت بیمار، و تشخیص پزشک دارد. در ادامه اطلاعات و توضیحات مربوط به هر دو روش ارائه میشود
جراحی برداشتن بافت پروستات از طریق مجرا (TURP - Transurethral Resection of the Prostate)
TURP یک روش کمتهاجمی است که از طریق مجرای ادرار انجام میشود و برای برداشتن بخشهای بزرگی از بافت پروستات که باعث انسداد مجرای ادرار شده است، استفاده میشود. هدف از این جراحی رفع انسداد ادراریناشی از بزرگی پروستات که باعث تنگی مجرای ادرار، مشکلات تخلیه مثانه و علائم ادراری میشود، است و منجر کاهش علائم ادراری مانند تکرر ادرار، سوزش و بهبود جریان ادرار میگردد. برای انجام این جراحی ابتدا بیمار تحت بیحسی نخاعی قرار گرفته و سپس با استفاده از وسیله ای به نام رزکتوسکوپ که دارای دروبینی در انتهای آن می باشد، وارد مجاری ادرار شده و بافت اضافی پروستات با حلقه الکتریکی بریده و خارج میشود (تصویر زیر) ( تصاویر استفاده شده بر گرفته از اینترنت می باشد)
جراحی بین ۱تا۲ ساعت زمان نیاز دارد و در انتهای جراحی، کاتاتر ادراری به منظور کنترل خونریزی و شستشوی مثانه برای بیمار تعبیه می شود. کاتاتر ادراری معمولا در روز ۲ جراحی خارج شده و بیمار ترخیص می شود اما در بعضی موارد ممکن است بسته به تصمیم جراح تا ۱ هفته کاتاتر ادراری نگه داشته شود. در بعضی موارد که بافت آدنوم پرستات بسار بزرگ می باشد، ممکن است نیاز به ۲ جلسه جراحی برای رزکشن کامل پروستات باشد چرا که زمان عمل جراحی TURP محدود بوده و حداکثر در عرض ۹۰ دقیقه باید به اتمام برسد.
آمادگی قبل از TURP:
- آزمایشهای پیش از عمل: شامل آزمایش خون، ادرار، و ارزیابی عملکرد کلیهها
- مشاوره های قبل از جراحی با توجه به سن و یا بیماری های زمینه ای
- قطع داروهای رقیقکننده خون: مانند آسپرین یا وارفارین باید پیش از عمل قطع شوند.
- ناشتا بودن: بیمار باید حداقل ۶ تا ۸ ساعت قبل از جراحی ناشتا باشد.
مراقبتهای بعد از TURP:
- بستری کوتاهمدت معمولاً ۱ تا ۲ روز در بیمارستان بستری میماند.
- قرار دادن کاتتر فولی: برای تخلیه مثانه در چند روز اول پس از جراحی.
- کنترل درد: داروهای مسکن برای کاهش درد و ناراحتی تجویز میشود.
- افزایش مصرف مایعات: برای کمک به شستشوی مثانه و جلوگیری از تشکیل لخته.
- مراقبت از علائم غیرطبیعی: مانند تب، خونریزی شدید یا مشکل در ادرار.
عوارض احتمالی TURP:
- خونریزی: ممکن است مقداری خون در ادرار وجود داشته باشد.
- عفونت: عفونت مجاری ادراری که نیاز به آنتیبیوتیک دارد.
- احتباس ادراری: به دلیل تورم موقتی پروستات پس از عمل.
- علائم تحریکی ادرار به صورت فوریت در ادرار، بی اختیاری گه گاه ادراری و یا رویت خون در ادرار: این علائم بعد از جراحی طبیعی بوده و به دلیل قدرت افزایش یافته انقباض مثانه که ناشی از انسداد مسیر ادرار بوده ایجاد می شود. بعد از انجام جراحی و برطرف شدن انسداد، مثانه همچنان به حالت قبلی فعالیت میکند و منجر به این علائم می شود که در طول ۲-۳ ماه بعد از جراحی این علائم بهبود می یابد. این زمان بسته به بیمار متفاوت بوده و بستگی زیاد به مدت زمان علائم قبل از جراحی دارد.
- اختلالات جنسی: ممکن است باعث خشکی انزال شود اما تاثیری بر نعوظ ندارد.
پروستاتکتومی باز (Open Prostatectomy):
پروستاتکتومی باز روش جراحی تهاجمیتر است که از طریق برش در پایین شکم برای برداشتن آدنوم پروستات انجام میشود و بیشتر در مواردی که پروستات بسیار بزرگ باشد یا مشکلات زمینه ای بیمار امکان انجام TURP را از بین می برد، انجام می گردد. این جراحی تحت بیهوشی عمومی و از طریق ایجاد برش در پایین شکم (برشی حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر) برای دسترسی به پروستات از طریق مثانه، انجام میگردد ( تصویر زیر). بعد از جراحی و برداشتن آدنوم، برش بسته شده و کاتتر فولی برای تخلیه ادرار قرار داده می شود که تا چند روز بعد از عمل باقی میماند. مدت زمان عمل حدود ۱ الی ۲ ساعت می باشد. ( تصاویر استفاده شده بر گرفته از اینترنت می باشد)
آمادگی قبل از پروستاتکتومی باز:
- آزمایشهای پیش از عمل شامل آزمایش خون، ادرار، و تصویربرداری برای ارزیابی وضعیت پروستات و سلامت عمومی بیمار
- مشاوره های قبل از جراحی با توجه به سن و یا بیماری های زمینه ای
- قطع داروهای رقیقکننده خون
- ناشتا بودن به مدت ۶ تا ۸ ساعت قبل از جراحی.
مراقبتهای بعد از پروستاتکتومی باز:
- بستری در بیمارستان: معمولاً ۲-۳ روز بستری خواهد بود.
- کنترل درد با داروهای مسکن
- مراقبت از زخم: نظافت و خشک نگه داشتن محل برش.
- افزایش مصرف مایعات: برای کمک به بهبود عملکرد مثانه.
- پیگیری با پزشک برای بررسی روند بهبود و اطمینان از عملکرد طبیعی مثانه.
عوارض احتمالی پروستاتکتومی باز:
- خونریزی و عفونت: در محل جراحی.
- نشت ادرار: موقتی تا بهبودی کامل محل جراحی.
- علائم تحریکی ادرار به صورت فوریت در ادرار، بی اختیاری گه گاه ادراری و یا رویت خون در ادرار: این علائم بعد از جراحی طبیعی بوده و به دلیل قدرت افزایش یافته انقباض مثانه که ناشی از انسداد مسیر ادرار بوده ایجاد می شود. بعد از انجام جراحی و برطرف شدن انسداد، مثانه همچنان به حالت قبلی فعالیت میکند و منجر به این علائم می شود که در طول ۲-۳ ماه بعد از جراحی این علائم بهبود می یابد. این زمان بسته به بیمار متفاوت بوده و بستگی زیاد به مدت زمان علائم قبل از جراحی دارد.
- اختلالات جنسی: ممکن است باعث خشکی انزال شود اما تاثیری بر نعوظ ندارد.
پیگیریها و مراقبتهای پس از جراحی (مشترک در هر دو روش)
- مراجعه به پزشک برای پیگیری روند بهبودی و ارزیابی وضعیت مثانه و پروستات و بررسی وضعیت زخم و رویت جواب پاتولوژی آدنوم خارج شده
- آزمایشهای تصویربرداری و ادرار از لحاظ بررسی سلامت مجاری ادراری.
- کنترل علائم غیرطبیعی: در صورت بروز علائمی مانند درد شدید، تب، یا خونریزی به پزشک مراجعه شود.
توصیههای کلی برای بهبودی بهتر:
- مصرف مایعات کافی: برای کمک به شستشوی مثانه بخصوص در چند روز ابتدائی جراحی
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای سنگین: تا چند هفته پس از جراحی.
- رعایت دستورات دارویی و مراقبت از زخم
- تمرینات تقویت عضلات لگن (مانور Kegel) برای بهبود کنترل ادرار.
پیشگیری از مشکلات آینده:
- کنترل منظم از لحاظ عود علائم ادراری: با معاینه و آزمایشهای دورهای.
- رعایت سبک زندگی سالم: شامل ورزش منظم، رژیم غذایی مناسب و کنترل وزن.
از لحاظ مقایسه این ۲ شیوه جراحی برای برداشتن بافت بزرگ شده پروستات، مطالعات تفاوتی را از لحاظ میزان بهبود علائم ادراری در طولانی مدت نشان نداده اند و انتخاب هر کدام از شیوه ها به یک میزان باعث بهبود علايم شده است. همچنین از لحاظ اختلال در نعوظ نیز هیچ کدام از روش های جراحی تفاوتی با دیگری ندارد و منجر به ایجاد این علامت نمیشود.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد بزرگی خوش خیم پروستات به قسمت اطلاعات بیماری های ارولوژیک مراجعه نمایید.