جراحی سرطان پروستات
نمونه برداری پروستات:
اولین مرحله در تایید تشخیص وجود سرطان پروستات، انجام نمونه برداری از پروستات می باشد که به صورت استاندارد، با هدایت سونوگرافی از راه مقعد (TRUS-Bx) گرفته می شود. این کار برای ارزیابی تغییراتی در پروستات که ممکن است نشانگر بیماریهایی مانند سرطان باشند، انجام میگردد. این تغییرات ممکن است از طریق معاینه پروستات، آزمایش خونی آنتی ژن خاص پروستات (PSA) و یا سایر روشهای تصویربرداری (MRI) شناخته شوند. ( تصاویر استفاده شده بر گرفته از اینترنت می باشد)
با توجه به دردناک بودن این شیوه، نمونه برداری تحت بی حسی موضعی و یا بیهوشی عمومی در اتاق عمل و یا در مرکز جراحی، انجام می گردد. برای انجام بیوپسی، بیمار با یک موقعیت مناسب در دستگاه تشخیصی قرار میگیرد و سپس یک سوزن نازک از طریق مقعد وارد پروستات میشود. سوزن نمونههای کوچکی از بافت پروستات را جمعآوری میکند و جهت هدایت درست سوزن، از راهنمایی تصویری همزمان سونوگرافی استفاده می شود. نمونههای بافت جمعآوری شده به آزمایشگاه ارسال شده و با میکروسکوپ بررسی میشوند تا تغییراتی که ممکن است نشانگر بیماریهای مختلف باشند، ارزیابی شود.
آمادگی قبل از نمونه برداری:
ممکن است پیش از انجام بیوپسی، بیمار به توصیه پزشک، بعضی از داروهای مصرفی بخصوص داروهای ضد انعقاد را به صورت موقت قطع نماید. همچنین مشاوره های قبل از جراحی با توجه به سن و یا بیماری های زمینه ای بیمار انجام می شود.
مراقبتهای بعد از نمونه برداری:
مراقبتهای پس از نمونهبرداری پروستات (بیوپسی پروستات) شامل اقداماتی است که به بهبود سریعتر و جلوگیری از عوارض کمک میکند. این اقدامات شامل موارد زیر می باشد:
استراحت و محدود کردن فعالیتها:
بهتر است حداقل 24 ساعت از فعالیتهای شدید پرهیز کنید. روزهای بعد به تدریج فعالیتهای معمولی خود را از سر بگیرید، اما از بلند کردن اجسام سنگین، دویدن، و ورزشهای شدید به مدت یک هفته پرهیز کنید.مدیریت درد و ناراحتی:
اگر درد یا ناراحتی دارید، میتوانید از داروهای مسکن مثل استامینوفن استفاده کنید. از مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا آسپرین خودداری کنید، مگر اینکه پزشک تجویز کرده باشد. کمپرس گرم ممکن است به کاهش درد در ناحیه پروستات کمک کند.مصرف بیشتر مایعات:
روزانه حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب بنوشید. این کار به کاهش خون در ادرار و جلوگیری از عفونت کمک میکند. مصرف کافئین، الکل و غذاهای تند را کاهش دهید، زیرا ممکن است باعث تحریک مثانه شوند.جلوگیری از عفونت:
یکی از مهمترین عوارض بعد از نمونه برداری پروستات، بروز عفونت سیستمیک در بدن می باشد که به دلیل ورود میکروارگانیسم های موجود در سیستم گوارش به جریان خون است. بدین منظور، مصرف منظم آنتی بیوتیک های تجویز شده، به صورت کامل، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد تا خطر عفونت کاهش یابد. اگر علائمی مانند تب، لرز، ادرار دردناک، یا ترشح غیرعادی مشاهده کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.مدیریت خونریزی:
مشاهده خون در ادرار، منی یا مدفوع پس از بیوپسی معمول است و ممکن است چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشد. اگر خونریزی شدید یا طولانیمدت بود، پزشک خود را مطلع سازید. برای کاهش خونریزی، از فعالیتهایی که ممکن است فشار روی پروستات وارد کنند، مانند نشستن طولانیمدت اجتناب کنید.تنظیم رژیم غذایی:
برای جلوگیری از یبوست که میتواند فشار روی پروستات را افزایش دهد، فیبر زیادی در رژیم غذایی خود داشته باشید و از مصرف غذاهای سنگین و پرچرب پرهیز کنید تا فشار بر دستگاه گوارش کاهش یابد.تغییرات در عملکرد جنسی:
پس از بیوپسی ممکن است تغییراتی در عملکرد جنسی خود مشاهده کنید، اما این تغییرات عمدتاً موقتی است. در صورت داشتن نگرانی یا مشکلات مداوم، مهم است که با پزشک خود در مورد این مسائل صحبت کنید.پیگیریهای بعدی:
انجام نمونه برداری، قدم اول بررسی وجود احتمالی سرطان پروستات می باشد و برای ارزیابی جواب و درمانهای بعدی بایستی مراجعات منظم داشته باشید.این مراحل به شما کمک میکنند تا بازتوانی پس از نمونهبرداری پروستات را به راحتی طی نمایید. اگر در طول دوره بهبودی هرگونه نگرانی داشتید، حتماً با پزشک معالج تماس بگیرید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد نمونه برداری پروستات به قسمت اطلاعات بیماری های ارولوژیک مراجعه نمایید.
جراحی رادیکال پروستاتکتومی
رادیکال پروستاتکتومی (Radical Prostatectomy) یک عمل جراحی برای برداشتن کامل پروستات به همراه برخی از بافتهای اطراف آن و اغلب غدد لنفاوی نزدیک است. این روش معمولاً به عنوان درمانی برای سرطان پروستات، بهویژه در مراحل اولیه یا در مواردی که سرطان به نواحی اطراف پروستات محدود است، انجام میشود. با توجه به آناتومی بافت لگن، این جراحی اغلب به صورت باز انجام می گردد اما امکان جراحی لاپاراسکوپیک هم وجود دارد. در سالیان اخیر تکنیک جراحی رباتیک نیز به تکنیکهای جراحی اضافه شده که در این حالت هم، جراحی توسط فرد جراح که یک سری بازوهای رباتیک را کنترل میکند، انجام میشود .
با توجه به آناتومی پیچیده ناحیه لگن و نزدیکی پروستات به ارگانهای مهمی همچون مثانه، روده بزرگ، اسفنگتر ادراری و أعصاب لگنی، انجام این عمل نیاز به دقت بسیار بالایی دارد تا از عوارض احتمالی جلوگیری شده و همچنین جراحی سرطان به صورت کامل انجام شود. همچنین با توجه به اینکه پروستات در مسیر سیستم ادراری قرار دارد، بعد از برداشتن پروستات، بایستی ارتباط سیستم ادراری مجددا برقرار شود. به همین دلیل بعد از جراحی، گذاشتن کاتاتر ادراری ( سوند فولی ) و نگه داشتن آن برای ۲ الی ۳ هفته ضروری می باشد تا مجرای ادراری فرصت ترمیم داشته باشد.
آمادگی قبل از جراحی:
- آزمایشات پیش از عمل شامل آزمایش خون، تصویربرداری (مانند MRI یا سیتی اسکن)، و مشاورهای قبل از جراحی با توجه به بیماری های زمینه ای قبلی بیمار می باشد.
- داروهای ضدانعقاد خون مانند آسپرین و وارفارین باید چند روز قبل از جراحی متوقف شوند.
- ممکن است از بیمار خواسته شود که شب قبل از جراحی از ملین یا شستشوی روده استفاده کند.
- شب قبل از عمل نباید چیزی بخورید یا بنوشید.
- مشاوره های قبل از جراحی با توجه به سن و یا بیماری های زمینه ای
عوارض احتمالی جراحی:
- بیاختیاری ادرار: از دست دادن کنترل ادرار که در اکثریت مواقع موقتی بوده و با گذشت زمان و انجام تمرینات کف لگن بهبود می یابد.
- اختلالات نعوظ: مشکلات در عملکرد نعوظ که ممکن است به تدریج بهبود یابد، اما در برخی موارد میتواند دائمی باشد. از موارد بسیار مهم تعیین کننده در این امر، سن بیمار و میزان توانایی جنسی وی قبل از جراحی می باشد.
- خونریزی و عفونت: مانند هر عمل جراحی دیگر، خطر خونریزی و عفونت وجود دارد.
- آسیب به اعصاب یا ساختارهای مجاور: احتمال وقوع این موارد بسیار کم بوده و بسته به مرحله سرطان پروستات، احتمال بروز آن ممکن است افزایش یابد.
مراقبتهای بعد از جراحی:
- بستری در بیمارستان: معمولاً بیمار یک تا سه روز در بیمارستان بستری میشود.
- لوله فولی (Catheter): برای تخلیه ادرار ممکن است به مدت دو تا سه هفته پس از جراحی از لوله فولی استفاده شود.
- استفاده از داروهای ضد انعقاد تزریقی که باتوجه به افزایش خطر ایجاد لخته خون در اندام تحتانی بیمار (DVT)، به مدت ۱ ماه برای بیمار تجویز میشود.
- استفاده از آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت ادراری و عفونت زخم کاملا ضروری بوده و بایستی طبق رژیم نوشته شده، مصرف گردد.
- اصول مراقبت از زخم به صورت تعویض پانسمان روزانه به مدت ۲-۳ روز بعد از جراحی بایستی انجام شود. بعد از این مدت نیاز به پانسمان نبوده و امکان استحمام و شستشوی روزانه وجود دارد. داشتن سوند ادراری منعی برای استحمام نمی باشد.
- بازگشت به فعالیتها: از فعالیتهای سنگین و ورزش شدید تا چند هفته پس از جراحی بایستی پرهیز شود.
- پشتیبانی روانی و مشاوره: این جراحی ممکن است بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. در صورت نیاز، مشاوره با روانشناس یا شرکت در گروههای حمایتی میتواند به بهبود سلامت روان و پذیرش شرایط کمک کند.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد جراحی رادیکال پروستاتکتومی و سرطان پروستات به قسمت اطلاعات بیماری های ارولوژیک مراجعه نمایید.