جراحی پیوند کلیه
جراحی پیوند کلیه یکی از درمانهای اصلی برای بیمارانی است که دچار فاز پایانی نارسایی کلیه هستند. این جراحی شامل جایگزینی کلیه معیوب بیمار با یک کلیه سالم از یک دهنده زنده یا بیمار مرگ مغزی است. با انجام این جراحی، نیاز بیمار به دیالیز از بین رفته و کیفیت زندگی بیمار بهبود می یابد. همچنین پیوند کلیه میتواند به افزایش طول عمر بیماران مبتلا به نارسایی کلیه کمک کند. ( تصاویر استفاده شده بر گرفته از اینترنت می باشد)
به منظور انجام پیوند کلیه، فرد گیرنده بایستی از لحاظ قلبی توانایی تحمل استرس جراحی را داشته باشد. همچنین با توجه به اینکه عروق کلیه پیوندی با عروق لگنی بیمار پیوند می شود، عروق اصلی بیمار نیز بایستی سالم باشد تا توانایی خونرسانی به کلیه جدید را داشته باشد. این فاکتورها در ارزیابی های قبل از جراحی بررسی میگردد و اگر بیماری از نظر قلبی و یا عروقی، دارای مشکلات غیر قابل درمان باشد، ممکن است امکان پیوند کلیه فراهم نشود. همچنین در بررسی های قبل پیوند، بایستی تطابق بین دهنده و گیرنده با استفاده از بررسی گروه خونی، آنتیبادیها، و سازگاری بافتی انجام شود تا خطر پسزدن پیوند کاهش یابد.
این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام میگردد و در طی آن کلیه جدید در قسمت پایین شکم (لگن) قرار میگیرد و عروق کلیه و حالب (لوله اتصال کلیه به مثانه) به سیستم عروقی و ادراری بیمار متصل میشوند. پروسه جراحی معمولاً ۳ تا ۴ ساعت طول میکشد. در صورتی که گیرنده کلیه از فرد دهنده کلیه دریافت کند، ابتدا جراحی فرد دهنده آغاز می شود و بعد از خارج سازی کلیه و آماده کردن آن برای پیوند، جراحی فرد گیرنده آغاز میگردد. اما در صورت دریافت کلیه از فرد مرگ مغزی، در صورت تطبیق مشخصات بافتی کلیه دهنده و گیرنده، فرد دچار مرگ مغزی در بیمارستان دیگری تحت جراحی قرار گرفته و کلیه برای پیوند به بیمارستان های مختلف ارسال میشود.
جراحی پیوند کلیه یکی از حساس ترین اعمال جراحی ارولوژی می باشد چرا که کل پروسه فقط محدود به اتاق عمل نبوده و بعد از جراحی، اقدام اساسی بعدی که شامل نگهداری از بافت کلیه است آغاز میشود. از آنجایی که کلیه دریافت شده حتی در بهترین حالت دارای مقداری تفاوت بافتی با بدن فرد گیرنده است، احتمال رد پیوند هیچ گاه به صفر نمی رسد و بیمار باید رژیم درمانی داروهای سرکوب کننده ایمنی را به صورت منظم و تحت نظر مستقیم و نزدیک پزشک متخصص نفرولوژی ادامه دهد.
مراقبتهای بعد از جراحی:
- بستری در بیمارستان: بیمار معمولاً چند روز تا چند هفته در بیمارستان بستری میشود تا عملکرد کلیه پیوندی و علائم حیاتی پایدار شود.
- کنترل و تنظیم داروها: بیمار باید داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی (ایمونوساپرسیوها) را مصرف کند تا خطر پسزدن پیوند کاهش یابد.
- آزمایشهای مکرر: بررسی عملکرد کلیه، سطح داروها، و آزمایشهای خون برای ارزیابی تطابق کلیه پیوندی.
- فعالیتهای سبک: بیمار به تدریج میتواند فعالیتهای سبک را آغاز کند، اما باید از فعالیتهای سنگین خودداری کند. در روزهای اول بعد از پیوند بهتر است از شکم بند استفاده شود.
عوارض احتمالی جراحی پیوند کلیه:
- پسزدن پیوند: بدن ممکن است کلیه پیوندی را پس بزند که با داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی قابل کنترل است. البته با وجود مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی، امکان رد پیوند هیچ گاه به صفر نمی رسد.
- عفونت: خطر عفونت به دلیل مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی افزایش مییابد.
- اشکال در خونرسانی به کلیه پیوند شده: ممکن است لخته در عروق متصل به کلیه پیوندی ایجاد شود.
- نشت ادرار یا انسداد حالب: مشکلات مربوط به اتصال حالب به مثانه که نیاز به مداخلات جراحی دارد.
- عوارض دارویی: داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی ممکن است عوارضی مانند افزایش فشار خون، دیابت، و آسیب به سایر ارگانها ایجاد کنند.
مراقبتهای طولانیمدت بعد از پیوند:
- مراجعات منظم به پزشک متخصص نفرولوژیست: بیمار باید پیگیری منظم داشته و آزمایشهای لازم برای بررسی عملکرد کلیه پیوندی را انجام دهد.
- مصرف مداوم داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی
- مراقبت از سلامت عمومی: رعایت رژیم غذایی سالم، مصرف مایعات کافی، کنترل وزن و رعایت بهداشت فردی
- پایش فشار خون و سطح قند خون: چون داروهای پیوند ممکن است بر این موارد تاثیر بگذارند.
توصیههایی برای بهبودی بهتر:
- استراحت کافی: استراحت و اجتناب از فعالیتهای شدید بدنی به ویژه در هفتههای اول پس از جراحی.
- رعایت دقیق دستورات دارویی: مصرف داروها دقیقاً طبق دستور پزشک و اجتناب از قطع خودسرانه آنها.
- پیگیری سریع علائم غیرطبیعی: در صورت بروز هرگونه علائم مانند تب، کاهش ادرار، ورم یا درد در ناحیه کلیه پیوندی، سریعاً به پزشک مراجعه شود.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد نارسایی کلیه و علل ایجاد کننده آن به قسمت اطلاعات بیماری های ارولوژیک مراجعه نمایید.